OZDOBY-SLUBNE.KUTNO.PL

Polski film w jezyku yiddish nakrecony rok przed nazistowska
apokalipsa... Wzruszajacy jest jego wymiar symboliczny - gdy spojrzy
sie na owczesne realia, gdy wslucha sie w zydowska mowe i spojrzy na
piekne zydowskie imiona i nazwiska polskich Zydow, ktorzy wtedy nie
musieli ukrywac swojej narodowosci za polsko brzmiacymi nazwiskami, to
az lzy w oczach staja... Wszyscy aktorzy grajacy w tym filmie z
wyjatkiem Malki Opiekun zostali wymordowani w czasie Holocaustu...
***
"Mamele" - film w jezyku jidysz. Tytulowa Mateczka obiecala swojej
matce na lozu smierci, ze zaopiekuje sie cala liczna rodzina Samedow:
nieporadnym ojcem, snujacym tylko projekty intratnych interesow
handlowych, dwiema siostrami i trzema bracmi. Tymczasem Chewcie staje
sie nie tylko gospodynia, ale mysli o wszystkim jak prawdziwa "glowa
domu".
Obsada:
Malka Opiekun (Molly Picon)
Maks Bozyk
Symche Fostel
Maks Perelman
Maks Bryn
Samuel Landau
Adam Domb
Lew Schriftzecer
Maks Brian
http://www.filmweb.pl/f35293/Mateczka,1938

Filmografia polskich filmow w jezyku jidysz
***
CHASYDKA I ODSTEPCA
Scenariusz i rezyseria: Marek Arnsztejn
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Produkcja: "Sila" , 1911 r.
MACOCHA
Scenariusz: na podstawie sztuki Jakuba Gordina
Rezyseria: Marek Arnsztejn
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Produkcja: "Sila", 1911 r.
OKRUTNY OJCIEC (DER WILDER FOTER)
Scenariusz (na podstawie sztuki Jakuba Gordina ): Marek Arnsztejn
Rezyseria: Marek Arnsztejn
Zdjecia: Stanislaw Sebel.
Wykonawcy: Ester Rachel Kaminska, Zina Goldsztajn, Herman Sieracki,
Mojzesz Szpiro
Produkcja: "Sila", 1911 r.
ZABOJCA Z NEDZY
Scenariusz wg sztuki Jakuba Gordina Idiota
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Produkcja: "Sila", 1911
BOG ZEMSTY
Scenariusz wg sztuki Szaloma Asza Got fund nekome
Produkcja: Teatr Kinematograficzny R. Sztremera w Wilnie, 1911
BOG, CZLOWIEK I SZATAN  (GOT, MENSZ UN TAJWL)
Scenariusz wedlug sztuki Jakuba Gordina bedacej zydowska przerobka
Fausta
Goethego
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Rudolf Zaslawski (Herszele Dubrowner), Wolska.
Produkcja: "Sila", 1912 r.
MIRELE EFROS
Scenariusz na podstawie sztuki Jakuba Gordina Zydowska krolowa Lear :
Marek Arnsztejn
Rezyseria: Marek Arnsztejn
Zdjecia: Stanislaw Sebel  .
Scenografia: Izydor Lewenhardt
Wykonawcy: Ester Rachel Kaminska (Mirele), Rudolf Zaslawski (Josele),
Ida Kaminska (chlopiec Szlojmele); Dawid Lui (Danielo), Herman
Wajsman,
Jakub Libert, Sonia Ejdelman, Juliusz Adler, Abraham Izak Kaminski,
Tania
Tejtelbaum.
Produkcja: "Sila", 1912 r.
WYDZIEDZICZENI (DI FARSZTOJSENE)
Scenariusz (wedlug sztuki Jakuba Waksmana): Abraham Izak Kaminski
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Misza Fiszzon i inni
Produkcja: "Sila", 1912
SIEROTA CHASIA  (CHASIE DI JESOJME)
Scenariusz (wg sztuki Jakuba Gordina): Nachum Lipowski
Rezyseria: Nachum Lipowski
Wykonawcy: Ajzenberg (Chasia), Nachum Lipowski, Abraham Izak Kaminski
Produkcja "Sila", 1912 r.
POTEPIONA
Scenariusz wg sztuki Jakuba Gordina
Wykonawcy: Rudolf Zaslawski, Misza Fiszzon, Izrael Arko, Wiera
Zaslawska
Produkcja "Sila", 1913 r.
BIGAMISTKA (ZAJN WAJBS MAN).
Scenariusz (wedlug sztuki Heimana Majzela: H. Fiszer
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Wiera Zaslawska (Roza), Izrael Arko, Misza Fiszzon, (Jozef
Gutman),
Ajzyk Samberg, Helena Gotlib, Regina Kaminska
Produkcja: "Kosmofilm", 1913 r.
FATALNA KLATWA (HERCELE MEJUCHES)
Scenariusz (wedlug sztuki Mojzesza Richtera)
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel.
Wykonawcy: Samuel Landau, Regina Kaminska, Herman Wajsman, Izak
Sandberg,
Mojzesz Fiszelewicz
Produkcja: "Kosmofilm", 1913 r.
CORKA KANTORA (DEM CHAZNS TOCHTER)
Scenariusz (wedlug sztuki Zalmena. Libina Zlamane serca
Rezyseria:  Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy:  Samuel Landau (kantor Nachum), Regina Kaminska (jego
corka),
Sonia Szlosberg, Szaja Rotsztejn,  Lea Kompaniejec.
Produkcja: ."Kosmofilm", 1913 r.
KARA BOZA  /  PRZEKLENSTWO LOSU (GOTS SZTROF)
Scenariusz wedlug sztuki Zalmena Libina
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Regina Kaminska (Adela), Samuel Landau (Gindman, jej maz),
Tea
Izraelis, Helena Gotlib, Mark Majerson, Aron Polakow, Herman Wajsman,
Ida
Kaminska, Jakub Libert
Produkcja: "Kosmofilm", 1913 r.
MILOSC i SMIERC  /  NIEZNAJOMY (DER UMBAKANTER)
Scenariusz wedlug sztuki Jakuba Gordina: H. Fiszer
Rezyseria: Nachum Lipowski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Regina Kaminska, Wiera Zaslawska, Herman Wajsman, Jakub
Libert
Produkcja: "Kosmofilm", 1913 r.
UBOJ (DI SZCHITE)
Scenariusz (wedlug sztuki Jakuba Gordina): H. Fiszer
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Ester Rachel Kaminska, Juliusz Adler, Samuel Landau, Jakub
Libert,
Mojzesz Szpiro
Produkcja: "Kosmofilm", 1913 r.
MACOCHA (DI SZTIFMUTER)
Scenariusz (wedlug sztuki Jakuba Gordina): H. Fiszer
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Lea Kompaniejec, H. Szlosberg, Motl Ajzenberg, Szaja
Rotsztejn,
Samuel Landau, Herman Fiszelewicz
Produkcja: "Kosmofilm", 1915 r.
WYKLETA CORKA (DI FARSZTOJSENE TOCHTER)
Rezyseria: Abraham Izak Kaminski
Zdjecia: Stanislaw Sebel
Wykonawcy: Wiera Kaniewska, Helena Gotlib, Adolf Berman, Herman
Fiszelewicz, Michal Apfelbaum, Michal Klein, Michal Mordechaj
Produkcja: "Kosmofilm", 1915
MALZENSTWO NA ROZDROZU (ZAJN WAJBS MAN)
Scenariusz wedlug sztuki Heimana Majzela
Wykonawcy: Ajzyk Samberg (Izrael Baskim), Ida Kaminska (Bela, corka
Baskima), Helena Gotlib (Chaja, matka Rozy), Samuel Landau (Josef
Gutman), Helena Gotlib Chaja), Rotberg (Szymon), Szajewicz
Produkcja: Kosmofilm, 1916 r.
SLUBOWANIE (TKIJES KAF)
Scenariusz: Henryk Bojm
Rezyseria; Zygmunt Turkow, Henryk Szaro
Zdjecia: Stanislaw Lipinski
Scenografia: Jacek Rotmil, Stefan Norris
Wykonawcy: Adam Domb (Chaim Kronenberg), Ester Rachel Kaminska (pani
Kronenberg),
Ida Kaminska (Rachel Kronenberg, ich corka), Mojzesz Lipman (Berek
Mandel) Henryk Tarlo ( Jankel Mandel),Wladyslaw Godik (przyjaciel
Jankela). Zygmunt Turkow (prorok Eliasz), Samuel Landau (spekulant
swietoszek), Dawid Lederman (swat), Jonas Turkow (student jesziwy)
Produkcja: Leo-Forbert, 1924 r.
Premiera: 5 maja 1924 r. w Warszawie, w kinie "Rococo"
JEDEN Z 36 (LAMEDWOWNIK)
Scenariusz: Henryk Bojm
Rezyseria: Henryk Szaro
Zdjecia: Seweryn Steinwurzel
Scenografia: Ferdynand Vlassak, M. Wajntraub, A. Tenenbaum
Wykonawcy: Jonas Turkow (Bendet, drwal), Mojzesz Lipman (reb Nachum
Parnes),
Helena Gotlib (zona Nachuma), Irma Gren (Ester, corka Nachuma),
Klara. Segalowicz (Sara grzesznica), Aleksander Maniecki (komendant
garnizonu),
Michal Halicz (Mikolaj Martynow, porucznik zakochany w Esterze), Chaim
Sandler
(nosiwoda), Jozef Zaremba, Kazimierz Jankowski
Produkcja: Leo-Forbert, 1935 r.
Premiera: 3.XII.1925 w Warszawie, w kinie "Nowy".
Zdjecia w okol. Sandomierza i Kazimierza n/Wisla
 Akcja filmu toczy sie w okresie powstania styczniowego i nawiazuje do
zydowskiej legendy o 36 Mezach Sprawiedliwych.
 Dowodca rosyjskiego oddzialu rozkazuje mieszkancom zydowskiego
miasteczka, aby zaplacili okup, ktory ocali wzietych zakladnikow.
Wplacone pieniadze kradnie adiunkt dowodcy. Przed sadem polowym moze
uchronic zakladnikow jedynie poswiecenie jednego z "lamedwownikow",
czyli Mezow Sprawiedliwych, ktorzy zyja anonimowo na swiecie jako
nedzarze lub prostaczkowie i zdradza ich dopiero dobry uczynek
okupiony smiercia.
W LASACH POLSKICH (IN DI POJLISZE WELDER)
Scenariusz na podstawie powiesci Jozefa Opatoszu W lasach polskich
oraz Zydzi walcza o niepodleglosc Polski): Henryk Bojm
Rezyseria: Jonas Turkow
Zdjecia: Ferdynand Vlassak
Dekoracje: Leo Forbert
Wykonawcy: Silven Rich (Mordechaj), Mojzesz Lipman (Abram, ojciec
Mordechaja), Diana Blumenfeld (Rachela), Abraham Ajzenberg (Symcha,
ojciec Racheli), Aleksander Maniecki (lesniczy Marcin), Szlomo
Prizament (reb Icie, kabalista), Chaim Sandler (weteran), Jerzy
Leszczynski (Berek Joselowicz)
Produkcja: Forbert Film, 1928
Premiera: 8 stycznia 1929 w Warszawie, w kinach "Wodewil" i
"Swiatowid"
 Spokojne zycie bogobojnego Abrama, mieszkanca lipowieckich borow,
zakloca uczucie, ktorym jego syn Mordche obdarzyl corke pachciarza
Rachele. Wysyla jedynaka na dwor cadyka w Kocku, gdzie chlopiec
zglebia Talmud i kabale, a jednoczesnie w wielkiej tajemnicy zostaje
spiskowcem i przylacza sie do powstancow styczniowych. W trakcie walk
pada ranny od kozackiej kuli. W opatrujacej go samarytance rozpoznaje
ukochana Rachele i oboje wracaja w rodzinne strony, czyli do
tytulowych "lasow polskich".
SABRA (CHALUTZIN)
Fabularyzowany dokument
Scenariusz: Olga i Aleksander Ford
Rezyseria: Aleksander Ford
Zdjecia: Franz Xaver Weihmayr
Muzyka: Szymon Laks
Wykonawcy: Pesach Bar-Adon (szeik), Jehoszua Bertonow (fellach
Mohomed), R. Goldberg (Luba, zona zecera), R. Dawidow (derwisz), L.
Horowic (Fatma, corka fellacha), Aharon Meskin (agronom), Szymon
Finkiel (niemowa)
Produkcja: Sabra Film, 1933
Premiera: 21 listopada 1934 roku w Warszawie, w kinie Splendid.
Film zachowany w zbiorach Filmoteki Narodowej
Sabra oznacza kolczasty owoc pustynnego kaktusa, a jednoczesnie
czlowieka urodzonego na ziemi palestynskiej.
W latach 30. do Palestyny przyjezdzaja chaluce, zydowscy emigranci z
Polscy, ktorzy rozbijaja oboz i szukaja xrodel wody. Mieszkajacy po
sasiedzku szejk oskarza ich o spowodowanie suszy. Chalucom udaje sie w
koncu wykryc xrodlo, buduja studnie, sprowadzaja rodziny, zakladaja
kibuc, a zasobami wody dziela sie z Arabami. Romantyczny akcent
stanowi milosc rodzaca sie miedzy Zydem i Arabka.
 Film przypomina forma udramatyzowany reportaz z akcja, cechuje go
piekna malarska kompozycja przestrzenna oraz operowanie skrotem i
symbolem. Wystapili w nim aktorzy zydowskiego teatru "Habima",
poxniejszej sceny narodowej w Palestynie.
Zrealizowany w naturalnych plenerach, w zamierzeniu Forda mial
pokazywac stosunki zydowsko-arabskie, ale cenzura dopatrzyla sie w nim
akcentow propagandowych, antyarabskich i lewicowych. Pod naciskiem
producenta pierwotne, tragiczne zakonczenie, ktore pokazywalo fiasko
wspolzycia dwoch nacji, zamieniono na happy end, ukazujacy swietlana
przyszlosc Palestyny.
Po usunieciu wszystkich scen z Arabami film wyswietlano w
palestynskich kinach, ale jego ostateczny montaz i synchronizacja
nastapila w Polsce. Z nakreconych materialow Ford przygotowal takze
wysoko oceniona "Kronike Palestynska".
DROGA MLODYCH (MIR KUMEN o-n)
Fabularyzowany dokument
Scenariusz: Wanda Wasilewska, Jakub Pat
Rezyseria: Aleksander Ford
Zdjecia: Stanislaw Lipinski
Muzyka: Hanoch Kon i Jankiel Trupianski
Produkcja: Komitet Sanatorium im. Wlodzimierza
... wiecej »